BREAKING

Εκκλησίες Νεραϊδοχωρίου

Στο χωριό υπάρχουν οι ακόλουθοι ιεροί ναοί:
1)     Ι. Ν. Αγίου Νικολάου (1756)
2)    Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής (Μοναστήρι) (1792)
3)    Ι. Ν. Προφήτη Ηλία (1967)
4)    Ι. Ν. Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1965)
5)    Ι. Ν. Αγίου Παντελεήμονος (1979)
6)    Ι. Ν. Αγίου Κοσμά του Αιτωλού (2000) (Κατασκηνώσεις ΓΕΧΑ)

Ερειπωμένοι ιεροί ναοί:
1)     Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου
2)    Ι. Ν. Παναγίας
3)    Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου
4)    Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου
5)    Μοναστήρι Μπασιάρικας

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (1450 - 1756)
            Είναι ο ιστορικότερος Ναός του χωριού μας. Βρίσκεται στο κέντρο του χωριού πάνω από την  πλατεία και αποτελεί την πρώτη εκκλησία από την ίδρυση του χωριού στη σημερινή θέση περί το 1450. Η παράδοση αναφέρει ότι όταν το χωριό μεταφέρθηκε στη σημερινή θέση από τη θέση παλιοχώρι  (Παλιοβετερνίκ), οι κάτοικοι έχτισαν το ναό του αγίου Νικολάου. Ο αρχικός ναός ήταν μικρός  διαστάσεων 5μ. x 8μ. και κάλυπτε τις ανάγκες των πρώτων κατοίκων. Τμήμα του ναού αυτού, αποτελεί και τμήμα του σημερινού ναού. Ειδικότερα όταν το 1756 χτίστηκε ο σημερινός ναός, αποτέλεσε επέκταση του υφιστάμενου ναού διατηρώντας από τον παλαιό την αχιβάδα του ιερού με τις τοιχογραφίες και την αγία τράπεζα καθώς και τμήμα του νοτίου τοίχου. Έτσι στο σημερινό ναό στην ανατολική πλευρά υπάρχουν δύο αχιβάδες, η μεγάλη (1756) και η μικρή (1450).
            Ο σημερινός ναός του αγίου Νικολάου χτίστηκε το 1756, όπως μαρτυρεί η επιγραφή στο νότιο τοίχο ψηλά στο κέντρο, με την έλευση στο χωριό της οικογένειας του Χατζηπέτρου και την οικιστική και οικονομική ανάπτυξη του οικισμού. Τότε υπήρχε ήδη και ο ναός του αγίου Δημητρίου και αποτελούσε δεύτερο ενοριακό ναό.
            Ο ναός είναι λιθόκτιστος διατάσεων 12μ. x 25μ. με στέγη από σχιστόλιθο. Εξωτερικά είναι μονόκλιτος ενώ εσωτερικά φέρει δύο κιονοστοιχίες που χωρίζουν το ναό σε τρία κλίτη, ενώ διακοσμημένος με τοιχογραφίες σε φρέσκο (νωπογραφίες) της εποχής της ανοικοδόμησής του, με ανάγλυφα φωτοστέφανα, και σημαντικές φορητές εικόνες του 1881 ζωγραφισμένες στην Οδησσό της Ρωσίας. Το τέμπλο είναι του 1908. Εξωτερικά, στη νότια πλευρά υπάρχει χαγιάτι και μεγάλη αυλή. Ο νότιος τοίχος φέρει πολεμίστρες.
             Ο ναός κάηκε το 1823 από τον τουρκαλβανό Δεβέναγα Σελιχτάρ Μπόδα, όταν αυτός κατάστρεψε όλη την περιοχή. Παρ’ όλη τη ζημιά που υπέστη από την πυρκαγιά και την φθορά του χρόνου, καθώς στεγάστηκε το 1850-1855 (μετά 30 χρόνια) αποτελεί το αρχαιότερο τοιχογραφημένο χριστιανικό ναό της περιοχής του Ασπροποτάμου, με τις τοιχογραφίες του να ακτινοβολούν την γλυκύτητα και την αγιότητα των εικονιζόμενων μορφών. Το καμπαναριό είναι του 1908.
Έχει υποστεί μετατροπές τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του, σε διάφορες περιόδους, με το χτίσιμο των δύο κεντρικών θολωτών πορτών( για να μην τον μετατρέψουν οι τούρκοι σε σταύλο), το άνοιγμα της σημερινής μικρής θολωτής πόρτας. Σημαντικότερη επέμβαση υπήρξε εκείνη του 1955 στο γυναικωνίτη, όπου χάλασε ο όροφος και η μεσοτοιχία με τον κυρίως ναό και ολοκληρώθηκε με την αυθαίρετη αγιογράφησή του, το 2006 με αγιογραφίες που δε συνάδουν με τις παλαιές του κυρίως ναού. Ο ναός πανηγυρίζει στις  6 Δεκεμβρίου.

Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής (Μοναστήρι) (1792)
Η Ι.Μ. ιδρύθηκε σε άγνωστο χρόνο κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στα ερείπια κατεστραμμένης βυζαντινής μονής. Ως καθολικό της μονής χρησιμοποιούνταν βυζαντινός ναός, η θέση του οποίου βρίσκεται 40 περίπου μέτρα νοτιοδυτικά του σημερινού καθολικού πάνω στο λόφο. Το 1792 ο κτήτορας της Μονής, Γούσιος Χατζηπέτρος, αρματολός από το Βετερνίκ (σημερινό Νεραϊδοχώρι), έχτισε το σημερινό καθολικό (βλέπε επιγραφή στο μεγάλο υπέρθυρο) χρησιμοποιώντας και υλικά από τον (ετοιμόρροπο κατά την παράδοση) βυζαντινό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που προϋπήρχε. Τα υλικά αυτά, κυρίως ακρογωνιαίοι λίθοι και υπέρθυρα παραθύρων, είναι ορατά στην τοιχοποιία του σημερινού καθολικού. Το καθολικό ακολουθεί την αρχιτεκτονική της σταυροειδούς βασιλικής μετά τρούλου και χορών αγιορείτικου τύπου, λητή (νάρθηκα), ενώ πάνω από το νάρθηκα υπάρχει και άλλος ναός, ο οποίος χρησίμευε ως λειτουργικός χώρος κατά τους χειμερινούς μήνες αλλά και ως καταφύγιο σε περιπτώσεις επιδρομών.
Ο Χατζηπέτρος κατασκεύασε στη μονή εκτός από το καθολικό, κελιά, αρχονταρίκι, βιβλιοθήκη, στάβλους, υδραγωγό μήκους 1.800μ. με πήλινους σωλήνες για τη μεταφορά νερού, δώρισε στη μονή κτήματα και δάσος και προίκισε αυτή με μια αξιόλογη βιβλιοθήκη αποτελούμενη  από περισσότερους των 2.500 τόμων βιβλίων κάθε είδους. Επίσης αφιέρωσε στη μονή δύο αργυρές λειψανοθήκες με λείψανα διαφόρων αγίων  τις οποίες έφερε ο ίδιος από τα Ιεροσόλυμα. Το καθολικό διακοσμούνταν με ξυλόγλυπτο τέμπλο ενώ δεν γνωρίζουμε αν έφερε τοιχογραφίες.
Δυστυχώς με την έναρξη της επανάστασης του 1821 και την εμπλοκή σ’ αυτή του  Χριστόδουλου Χατζηπέτρου (γιου του Γούσιου) η μονή πυρπολήθηκε το 1823, όπως και τα τρία χωριά Βετερνίκ, Πύρρα και Περτούλι, από τον τούρκο Δερβέναγα Σελιχτάρ Μπόδα, προκειμένου να σταματήσει η δράση του Χριστόδουλου στην περιοχή. Της πυρπόλησης διεσώθησαν τα ιερά κειμήλια , το πλήθος των βιβλίων και οι εικόνες του τέμπλου.
            Η μονή ήταν επανδρωμένη ως το 1908, οπότε και παρέμεινε ανενεργή λόγω έλλειψης μοναχών, προσφέροντας σημαντικό έργο στην εκμάθηση γραμμάτων, και χρησιμεύοντας ως καταφύγιο στους κλέφτες που αγωνίζονταν για την απελευθέρωση της περιοχής. Η περιοχή ελευθερώθηκε το 1881. Στη συνέχεια αποτέλεσε μετόχι της γειτονικής μονής του Αγ. Μοδέστου Πύρρας, μοναχοί της οποίας σταδιακά αφαίρεσαν από τη μονή τα κειμήλια και τα μετέφεραν στην δική τους μονή. Τα βιβλία της μονής καταστράφηκαν από τους αντάρτες κατά την περίοδο του πολέμου 1944-1949, οι οποίοι τα χρησιμοποιούσαν ως προσάναμμα. Τα κελιά της μονής κατέρρευσαν με την πάροδο του χρόνου. Το 1959 ήρθε στη μονή ο τότε Μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών, μακαριστός Διονύσιος, και αφού είδε την κατάσταση του καθολικού (ήδη είχαν καταρρεύσει κάποια τμήματά του) και αποφάσισε να ανήκει ο ναός στην ενορία του Αγ. Νικολάου Νεραϊδοχωρίου και να συντηρείται από αυτή. Το Σεπτέμβριο του 1988 ιερόσυλοι έκλεψαν τις εικόνες του τέμπλου. Το καθολικό συντηρήθηκε πρόσφατα με δαπάνες ευσεβών χριστιανών. Η μονή πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου και αποτελεί το κεντρικό πανηγύρι του χωριού.


Ι. Ν. Προφήτη Ηλία (1972)
Βρίσκεται ψηλά πάνω από το χωριό δίπλα στις κεραίες. Χτίστηκε το 1972, μετά από πρωτοβουλία γυναικών που είδαν τον παλαιό ναό του 1909  έτοιμο να καταρρεύσει. Είναι μονόκλιτος, λιθόκτιστος, διαστάσεων 6μ. x 8μ. Πανηγυρίζει στις 20 Ιουλίου. Πλησίον του ναού έχουν γίνει εργασίες για γήπεδο ποδοσφαίρου, οι οποίες δεν ολοκληρώθηκαν.

Ι. Ν. Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (1975)
Είναι  ο δεύτερος ναός και βρίσκεται εντός του χωριού, στο χώρο του κοιμητηρίου. Είναι μονόκλιτος, λιθόκτιστος, διατάσεων 6μ. x 7μ. καλαίσθητος και έχει στέγη από σχιστόλιθο. Χτίστηκε στη θέση παλαιότερου ναού της δεκαετίας του 1930 ο οποίος είχε καταρρεύσει. Έχει ωραίο τέμπλο με  γύψινες διακοσμήσεις. Ο ναός πανηγυρίζει στις 6 Αυγούστου, αλλά λόγω του ότι τις ημέρες εκείνες υπάρχει πολύς κόσμος στο χωριό, η Θ. Λειτουργία γίνεται στον Αγ. Νικόλαο και εκεί γίνεται εσπερινός την παραμονή της εορτής.



Ι. Ν. Αγίου Παντελεήμονος (1976)
Βρίσκεται ακριβώς πάνω από το χωριό και κοντά στα τελευταία σπίτια. Χτίστηκε το 1976, είναι μονόκλιτος, λιθόκτιστος, διαστάσεων 6μ. x 9μ.  και έχει στέγη από σχιστόλιθο. Χτίστηκε στη θέση παλαιότερου ναού του 1864, ο οποίος είχε καταρρεύσει. Από τον παλαιό ναό έχουν ενσωματωθεί στο νέο, η παλιές πέτρες από την είσοδο με την επιγραφή.
Δίπλα στο ναό υπήρχε κελί λιθόκτιστο το οποίο κατάρρευσε σταδιακά μετά το 1985, λόγω εγκατάλειψης. Η παράδοση θέλει το ναό να είναι καθολικό μοναστηριού με μοναχούς κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, γεγονός που πιστοποιείται από την ύπαρξη κελιού στο χώρο.  
Ο ναός έχει ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο και γλυκόηχη καμπάνα που ακούγεται σόλο το χωριό, και αποτελεί καθημερινό προορισμό περιπάτου. Πανηγυρίζει στις 27 Ιουλίου. Παλαιότερα πανηγύριζε και στις 8 Νοεμβρίου των Ταξιαρχών, αλλά τα τελευταία χρόνια λόγω καιρού η λειτουργία γίνεται στο ναό του Αγ. Νικολάου.

Ι. Ν. Αγίου Κοσμά του Αιτωλού (2000) (Κατασκηνώσεις ΓΕΧΑ)
Είναι ιδιωτικός ναός και ανήκει στις κατασκηνώσεις της Γ.Ε.Χ.Α. Βρίσκεται στην είσοδο του οικισμού εντός του χώρου των κατασκηνώσεων και αποτελεί καλαίσθητο σύγχρονο ναό σταυροειδή με τρούλο και λίθινη επένδυση. Χτίστηκε για την κάλυψη των αναγκών της χριστιανικής κατασκήνωσης. Πανηγυρίζει στις 24 Αυγούστου.

Ερειπωμένοι ιεροί ναοί

Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου
Αποτελούσε τη δεύτερη ενορία του χωριού και βρίσκεται ακριβώς πάνω από το σχολείο, κάτω από ένα μεγάλο ξεροπλάτανο. Ο ναός καταστράφηκε μετά το κάψιμο του 1823 από τον τουρκαλβανό Δεβέναγα Σελιχτάρ Μπόδα. Μαρτυρίες αναφέρουν ότι την περίοδο του μεσοπολέμου, έγιναν ανασκαφές στο χώρο από τους μαθητές, με πρωτοβουλία του τότε δασκάλου, και ότι βρέθηκε η βάση από ένα μανουάλι η οποία έγραφε «Αγ. Δημήτριος 1555» καθώς και άλλα ευρήματα που τα παρέλαβε ο δάσκαλος και χάθηκαν. Σήμερα σώζεται τοιχοποιία σε ύψος πάνω από 1μ. διαστάσεων 5μ. x 7μ. Ίσως κάποια στιγμή θα πρέπει να αποκαλυφθούν τα ερείπια.

Ι. Ν. Παναγίας
Αποτελούσε τον οικογενειακό ναό της οικογένειας Χατζηπέτρου και βρίσκονταν  πλησίον του σπιτιού τους. Και αυτός ο ναός καταστράφηκε μετά το κάψιμο του 1823 από τον τουρκαλβανό Δεβέναγα Σελιχτάρ Μπόδα. Το 1991 στο χώρο θεμελιώθηκε ναός, οι εργασίες του οποίου δεν έχουν ολοκληρώθηκαν.

Ι. Ν. Αγίου Γεωργίου
Η παράδοση θέλει να υπάρχει ναός του Αγίου Γεωργίου στο χώρο πάνω από το παλιό κοινοτικό γραφείο. Ίσως στο χώρο να μην υπήρξε ποτέ ναός αλλά εικονοστάσι. 

Ι. Ν. Αγίου Αθανασίου
Στο χώρο του Παλιοβετερνίκ, όπου υπήρχε το παλαιό χωριό, δεν μπορεί να μην υπήρχε χριστιανικός ναός. Αυτός θα πρέπει να τιμούνταν στο όνομα του Αγ. Αθανασίου. Αυτό προκύπτει από το ότι, στις μεγάλες παλαιές εικόνες του ναού του Αγ. Νικολάου, η μία απεικονίζει τους αγίους «Πρ. Ηλίας – Αγ. Παρασκευή – Αγ. Παντελεήμων» (προφήτης-μάρτυς-όσιος), και μια άλλη τους αγίους «Αγ. Δημήτριος – Αγ. Αθανάσιος» (στρατηλάτης-ιεράρχης). Δηλαδή απεικονίζονται άγιοι οι οποίοι δεν έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους αλλά οι τέσσερις από τους πέντε είναι άγιοι των οποίων υπήρχαν στο χωριό ναοί αφιερωμένοι στη χάρη τους. Έτσι πιθανολογείται και η ύπαρξη ναού που να τιμά τη μνήμη του Αγ. Αθανασίου.

Μοναστήρι Μπασιάρικας
Στα βλάχικα μπισεάρικα ή μπισεάρκα (bisearica) σημαίνει εκκλησία από το basilica = βασιλική (εκκλησία). Η Μπασιάρικα (προφανώς παράφραση του bisearica) είναι βουνό δίπλα στη Μαρόσα μετά το κακόρεμα. Βρίσκεται απέναντι από το χωριό μας. Εκεί λέγεται ότι υπήρχε μικρή μονή, μετόχι των μετεώρων, η οποία καταστράφηκε  από χιονοστιβάδα. Η παράδοση θέλει το μοναδικό μοναχό που μόνασε εκεί, να έχει πεθάνει, όχι από το πείνα ή κρύο άλλα από το φόβο και τη μοναξιά που ένιωθε, ζώντας απομονωμένος  μέσα στα χιόνια και στη βοή του ανέμου, και μάλιστα ότι αυτό το περιέγραψε στη διαθήκη του.




Τα κείμενα επιμελήθηκε ο: Κώστας Χριπάτσιος
My Great Web page
 
Copyright © 2013 VeTeRnIkO